กิจกรรมภายในหมู่บ้านวัฒนธรรมไทดำ

          

ภายในที่ตั้งของหมู่บ้านวัฒนธรรมไทดำนั้นเป็นการจัดแสดงสถานการณ์การใช้ชีวิตประจำวันของชาวไทยดำ การทอผ้า การตีมีด การใช้ชีวิตของคนเฒ่าคนแก่ลักษณะการตั้งบ้านเรือนของชาวไทดำและยังมีการสนับสนุนให้คนแก่ของหมู่บ้านได้มีกิจกรรม และมีการประชุมกันภายในกลุ่มเป็นประจำกัน 2 เดือนต่อครั้งและประชุมใหญ่ปีละครั้ง
          ไทดำ หรือลาวโซ่ง มีอาชีพหลัก คือการทำนา หลังจากเก็บเกี่ยวข้าวเสร็จแล้วช่วงเดือน 5-6 เป็นช่วงพักผ่อน ชายหนุ่มก็จะเดินทางไปเที่ยวยังต่างหมู่บ้านเพื่อพูดคุยและทำความรู้จักกับหญิงสาวโดยมี “เสียงแคนเป็นสื่อ” ประเพณีอันนี้เราเรียกว่า อิ้นกอนฟ้อนแคน จะเริ่มด้วยการโยนลูกช่วง เมื่อรับลูกช่วงได้ก็จะมาเจรจาของสิ่งของเป็นที่ระลึกแก่กัน ชายมักขอสไบของหญิงเป็นสื่อแทนรักหญิง จะขอผ้าขาวม้าเป็นที่ระลึกหลักจากนั้นก็จะเป็นการละเล่นฟ้อนแคน ซึ่งเพลงที่ใช้ในการฟ้อนแคน มีอยู่หลายเพลง ลักษณะลีลาร่ายรำเป็นไปตามจังหวะ และทำนองของเสียงแคน “แคนย่าง” เป็นจังหวะค่อนข้างช้าการร่ายรำอ่อนช้อยงดงาม “แคนแล่น” เป็นเพลงจังหวะเร็ว การร่ายรำเป็นการหยอกล้อสนุกสนาน “แคนแกร” เป็นเพลงจังหวะปานกลางการร่ายรำอ่อนช้อย สลับการรำอยู่กับที่โดยย่อและโย้ตัวตามจังหวะ

 



กิจกรรมการทำตุ้มนกตุ้มหนู
ชาวไทดำใช้ตุ้มนกตุ้มหนูประดับต้นปางเพื่อขอบคุณ "ผีบรรพบุรุษ" หรือ "ผีฟ้า" ผู้ปกป้องรักษาชาวไทดำให้อยู่เย็นเป็นสุข หลังจากเสร็จพิธีชาวไทดำจะนำดอกไม้ไทดำหรือตุ้มนกตุ้มหนูกลับมาแขวนไว้ที่บ้านของตนเพื่อความเป็นสิริมงคล และเพื่อนำพาซึ่งความโชคดีอยู่เย็นเป็นสุขมาให้กับตนและครอบครัว


การฟ้อนแคน
ประเพณีอิ้นกอนฟ้อนแคน จะเริ่มด้วยการโยนลูกช่วง เมื่อรับลูกช่วงได้ก็จะมาเจรจาของสิ่งของเป็นที่ระลึกแก่กัน ชายมักขอสไบของหญิงเป็นสื่อแทนรักหญิง จะขอผ้าขาวม้าเป็นที่ระลึกหลักจากนั้นก็จะเป็นการละเล่นฟ้อนแคน ซึ่งเพลงที่ใช้ในการฟ้อนแคน มีอยู่หลายเพลง ลักษณะลีลาร่ายรำเป็นไปตามจังหวะ และทำนองของเสียงแคน “แคนย่าง” เป็นจังหวะค่อนข้างช้าการร่ายรำอ่อนช้อยงดงาม “แคนแล่น” เป็นเพลงจังหวะเร็ว การร่ายรำเป็นการหยอกล้อสนุกสนาน “แคนแกร” เป็นเพลงจังหวะปานกลางการร่ายรำอ่อนช้อย สลับการรำอยู่กับที่โดยย่อและโย้ตัวตามจังหวะ


มะกอน ลอดบ่วง
ชาวไทดำถือว่าเป็นการเสี่ยงทายเพื่อเลือกคู่ให้หนุ่มสาวในหมู่บ้านสมัยก่อน โดยมีเสาสูงตั้งแท่นขึงคู่ไว้ แล้วมีแผ่นไม้ที่มีช่องหรือรูอยู่ตรงกลาง  วิธีการเล่นก็คือโยนลูกผ้าลักษณะสามเหลี่ยมมีหาง (ภายในยัดด้วยฝ้าย)  หรือที่เรียกว่ามะกอน เหวี่ยงขึ้นไปเพื่อให้ลอดห่วงที่ตั้งตรงสูงไปให้ได้ ปกติการเล่นมะกอนลอดบ่วงนี้จะนิยมเล่นกันในเดือนเมษายน ซึ่งเป็นเดือนที่ชาวไทดำว่างงานจากการทำนาเกี่ยวข้าว ซึ่งการเล่นมะกอนลอดบ่วงนั้น เป็นกลอุบายของผู้เฒ่าผู้แก่ชาวไทดำเพื่อให้หนุ่มสาวในหมู่บ้านได้มีโอกาสพบเจอ สานสัมพันธไมตรีที่ดีต่อกันจากการเล่นนี้ การเล่นมะกอนลอดบ่วง ชายหญิงจะยืนอยู่คนละฝั่ง หญิงจะเป็นฝ่ายโยนมะกอนขึ้นเพื่อให้ลอดบ่วงก่อน ขณะที่ฝ่ายชายจะคอยรับลูกมะกอนจากฝ่ายสาวเจ้าให้ได้   โยนส่งรับกันไปโยนกันมา เกิดเป็นความชอบพอกันขึ้นก็จะมีการสานสัมพันธ์กันไป โดยแต่ละฝั่งจะเล่นกันกี่คนก็ได้ 



การละเล่นแซปาง
เป็นพิธีกรรมที่แสดงความเคารพต่อหมอมดประจำหมู่บ้าน ของชาวไทดำ บ้านนาป่าหนาด ตำบลเขาแก้ว อำเภอเชียงคาน มักจะทำพิธีในวันขึ้น 1 ค่ำ เดือน 3 และเดือน 6 เครื่องดนตรีประกอบพิธี ได้แก่ คือ ปี่ บั้งบู (กระบอกไม้ไผ่) พางฮาด มีลักษณะเหมือนฆ้องทองเหลืองของพม่า หมอมดผู้นำพิธีสวมชุดอันนีหรือเสื้อฮี (เสื้อแขนยาวสีดำ) และสวมซิ่นดำ มือถือดาบ จะขับร้องร่ายมนต์เป็นทำนองเพื่อเชิญผีสางเทวดามารับเครื่องเซ่นที่ต้นปาง (ต้นปางมีลักษณะเป็นพุ่มนำมาปักไว้ตรงกลางพิธีแล้วนำอาหารเสื้อผ้ามาห้อยประดับ) โดยจะร่ายรำไปรอบ ๆ ต้นปางพร้อมกับผู้เข้าร่วมพิธีซึ่งแต่งกายชุดประจำเผ่า 

หน้าที่ >> 1